Het werkelijke Rio & Co. Waar ik nu ook thuis ben.

De reclameagenten van het toerisme verminderen Rio op het carnaval, Copacabana en het voetbal, bijgevolg is dit gewoonlijk het beeld van het land met de suikerhoedstad in Europa. De bewonderenswaardigste stad met de mooiste meisjes van de wereld, palmstranden, Samba altijd en overal, en het carnaval bijna het gehele jaar. Zo ongeveer kan men dit in de folders in de meeste reisagentschappen lezen. Het is slechts gedeeltelijk een feit. Geen enkel ander toeristisch centrum is zo onder clichés gezet dan Rio. Het is einde oktober 2002 en wij hebben zojuist twee weken geleden onze « AUSTRALIAN-SHOW-TOUR » beëindigd, die begonnen was op 08.05. in Ayers Rock en eindigde op 16 oktober 2002 in Auckland (Nieuw Zeeland). En een week geleden, heb ik nog mij jubileum van « Star Production » (15) bij mij in Duitsland gevierd.

Reeds gedurende de reis van de internationale luchthaven Galeao naar het hotel, merkt een oplettende waarnemer de sloppenwijken, geluidshinder van het agressieve vervoer, wolken van stinkende dieseluitlaatgassen, gebouwen in ruïnes, gestrest werkende mensen aan de bushaltestellen, hebben niets met de mooimakerij van de organisatoren te doen. Maar dit alles betrekt zich  hoofdzakelijk op de noord zone.

Ondanks alles is Rio de Janeiro het culturele centrum van Latijn-Amerika en de wereldstad van de dans. Er is  nergens elders op de wereld een meer geboeid volk van de muziek. In bijna alle cafés, showpaleizen, theaters en clubs, wordt getrommeld en gezongen. Een zekere methode, om van al dit zo weinig mogelijk mee te bekomen, bestaat indien mogelijk daarin, om zich onmiddellijk aan de Copacabana te begeven en het strandstadsdeel tot de afreis niet meer te verlaten. Zo maken het de meeste "avonturiers" en voelen zich vervolgens als Brazilië-Kenners. Zo heb ik het eveneens in het begin ook gedaan.

Het echte Braziliaans Rio, bevindt zich echter in het centrum van Rio, in de oude stad, in de noord zone. Daar predomineert ook het aandeel van de donkere huidskleur en iedereen voelt eveneens dat Rio een metropool van de Derde Wereld is, met bijna nog een rechtstreekse  verbinding met Afrika. Trouwens was Rio de Janeiro een van de belangrijkste steden der slavenhandelaars van de wereldgeschiedenis. De afstammelingen van de negerslaven worden tot op vandaag benadeeld en gediscrimineerd. De afstammelingen van de negerslaven van toen, zijn eveneens de beste en leukste dansers. Dansen is in Rio de Janeiro nog steeds een zingeving, zinlijke erotisch en sensueel vergenoegen en biedt plaats voor ballades, hartstochten en vaak eveneens voor de grote liefdes. Zo heb ikzelf, toen Consuela kennen geleerd, die later mijn vrouw geworden is.

Onder meer is in Rio, eveneens de Lambada een hit geworden. Een dans, een selectieteken, typisch voor Rio en zijn volk. Men moet het eenvoudigweg eens gezien hebben, of zich nog beter door de sfeer laten meenemen, en de Midden-Europese beroepsverkramping, ten minste voor korte tijd te vergeten. Daarbij kan het niet schaden tenminste enkele basisstappen van de Samba en de Boléro te kennen, of meteen thuis al aan te leren.

Corcovado

De intussen vrij lelijk geworden steen en betonjungle, laat zich het best van boven bestuderen, van de suikerhoed van suiker of van de hoger gelegen Corcovado. Idealer wijze zou men beide rotsen aanstonds bij de aankomst beklimmen, om zo meer oriëntatie te winnen voor het verblijf, van de dikwijls zo chaotische stad. De cultuurhistorisch kostbare wijk van Rio ziet er vandaag gedeeltelijk uit zoals na een granaataanval. Tot in de jaren zestig, droeg Rio de Janeiro, met reden, de bijnaam van „Cidade maravilhosa“, wonderbare stad, en wordt in verschillende volksliederen, nog vandaag geloofd. Maar dan kwam het jaar 1964. De militairen maakten een putsch tegen de burgerlijke regering en hun vrijheid en alle weinig orthodoxe ideeën werden met uitzonderlijke maatregelen en censuur betroffen. De bestuursposten van de stad werden van de militairen aan "gekwalificeerde" ambtenaren vergeven, van welke nog veel vandaag hun kantoren besturen. Het oude gegroeide Rio worde bewust en vrijwillig vernietigd en zijn karakter tot in 1985 beroofd, tot na meer dan twee decennia,de  militairen zich tenslotte teruggetrokken. Een klein handvol  stadsplanningdeskundigen en beschermers van monumenten, proberen vandaag nog met ideologie te redden wat te redden is. À propos hartstocht: dat wat zo bijzonder is aan de 10 miljoen inwoners dit klimaat begunstigde stad aan de zee, kan overal geobserveerd worden. Zinlijke enthousiasme en ongewoonlijke communicatievrien- delijke mensen in Rio, veel meer dan in centraal Europa. De meeste Cariocas (Brasileiros) leven hun kinderlijke naïeve, speelrijke zijde tot in hoge leeftijd uit. Men onderhoudt zich bijna altijd zeer emotioneel, gesticulerend en vaak zeer luid.

Een belangrijk trefpunt, dat alle de anderen in de schaduw plaatst, aan hete zonnige weekends stromen honderdduizenden daarheen: Het kilometerlange strand van Copacabana, waar ik nu zelf thuis ben. Daarbij is het baden voor de Cariocas niet zo belangrijk, want veel zijn sowieso niet-zwemmer. Men onderhoud zich met vrienden, bestudeert een vakboek, maakt sport, of flirt en laat daarbij de blikken zweven, op de bewonderenswaardige natuurlijke coulisse dat het zandstrand met zijn érotische charmes verspreid.

 ChachacaMaar ook in Rio gaat de zon onder, of het regent, soms zeer machtig. En niet eerst dan, slaagt het grote uur, voorde vele andere interessante trefpunten. De verkozen trefpunten voor de Brazilianen en buitenlander bevinden zich bijna alle op de strandpromenade die zich van het stadsdeel Leme via Copacabana tot aan Ipanema gaat. Disco’s, bistrots of een van de veelvoudige gasttuinen zijn nu aangezegd aan de Copacabana met flirtgarantie. Misschien kan men het nachtaspect met de Reeperbahn in Hamburg of het Weense Prater vergelijken.

Vorsichtig sollte allerdings der Rio-Neuling sein, da die vielen Prostituierten, die hier Putas genannt werden, die Transvestiten und Homosexuellen auch fast immer eine Aids-Ansteckungsgarantie nachweisen könnten. Ein leichtes ist es in den Zuckerrohr Schnapskneipen, sich unters Volk zu mischen, zu plaudern und so die Einheimischen näher kennen zulernen, um ihr Leben aus ihrer Sicht zu betrachten. Dem Cachaca (Zuckerrohrschnaps) werden wahre Wunder nachgesagt. Zwar schmeckt dieses Tröpferl nicht sehr bekömmlich doch löst es bekanntlich die Zungen und wirkt bekanntlich in der Erotik auch sehr stimulierend.

Voor de roodlicht sector der Zona Sul, in het bereik van Copacabana, zou men zich de tijd nemen, om in de een of andere bar binnen te gaan, al is het maar om zijn eigen landgenoten misschien van een minder bekende zijde te kennen.

De Carnaval

De Brasileiros zijn over de hele wereld bekend, een vrolijk vierend volk te zijn. Gezamenlijk zingen, gezamenlijk dansen, drinken en op een ongewoonlijke aard rond te tobben met een voorraad van Braziliaanse liederen, en alleen maar deze worden gezongen. Als het dan zo is, moet men zich niet verwonderen, dat dit prachtvolle euforiserende maar ook sierlijkste feest der aarde, elk jaar aan de voet der suikerhoed plaatsvindt, en zich daaraan niets zal veranderen. Het carnaval van Rio is als vele andere bezienswaardigheden van deze stad bezet met zijn talloze clichés, en hebben alle iets aan waarheid. Het is wondermooi en terugdrijvend lelijk, hij is opwekkend en vervelend, vredig en gevaarlijk. In feite, is het carnaval van Rio onbeschrijfelijk. Inderdaad is niet te overzien dat het carnaval van Rio meer en meer gecommercialiseerd wordt. Er worden Sambascholen door sponsors gekocht en een proces van culturele onteigening is in gang.

Het culturele verschijnsel van het carnaval van Rio vecht energiek tegen dit aan. Nog twee decennia geleden was Rio nog werkelijk de hoofdstad van Samba. Iedereen kende en zong het vurige ritme gekend van de talloze Sambacomponisten. Intussen heeft de internationale muziekindustrie de Brazilianen meer en meer zijn normen opgelegd. Wanneer iets van het carnaval van Rio op de Europese televisie wordt getoond zijn het gewoonlijk beelden zonder enige twijfel van de ongelooflijkste en grootste show ter wereld. Zij is tegelijkertijd een concurrentie. In de nachten van zondag en rozenmaandag, concurreren de Sambascholen om te winnen of een van de eerste plaatsen. Eens getuige van deze voorstelling te worden, met meer dan 50.000 deelnemers, meestal amateurs maar eveneens artiesten van renommee, is een echte ervaring. De Borta de Bandeira, de schone die de vlag draagt van elke Escola, draait ononderbroken in het centrum, de vlag van vereniging, terwijl zich eromheen de extase van de dans nadert. Met een fles bier in de hand daarbij te staan, kan eveneens interessant zijn, maar zal echter niet het gewilde succes en het amusement met zich meebrengen. Diegenen, die zich in de menigte stort, zal daarentegen ervaren, dat de toverformule Samba en het carnaval gemengd, met de mooiste meisjes van de wereld (bijna), enorme energiebronnen vrijzet en tot extatische toestanden vervoert.

Zeker, zijn er altijd nog slachtoffers, door bezopen deelnemers, uitgeflipte verslaafden, of de armen, levend aan de noordelijke stadskant in de Vervelhas levende hongerenden, die het voordeel van de hysterie van het carnaval gebruiken. Dat de toerist zich niet als typisch als toerist kleden zou, en dat de sieraden (eveneens het dure horloge) fotoapparaat en de portefeuille in het hotel moeten blijven is duidelijk. Het zou voor elke reiziger even belangrijk moeten zijn als om de inentingen te maken voor de reis. Maar eveneens geldt een bezoek op de vlomarkt Rio’s, in de wijk Botafogo. Verschillende edele sieraden, waarvan dikwijls hun echte waarde vaak eerst later bekend worden, veranderden hier dikwijls van eigenaar.

Wie zoals ikzelf, door alle deze tumulten verzadigd is, en zich een beetje aangepast heeft, en bovendien een beetje tijd te vervoeging heeft, zou ook de andere zijde Brazilië leren kennen. Ten noorden van Rio bevindt zich de grote busterminal, waarmee men zich bijna overal zeer goedkoop kan verplaatsen (echter eveneens het gevaarlijkst). Ik had mijn reisdirectie in de loop van de laatste nachten met een uitvoerige studie van mijn kaarten besloten. Een busreis in verbinding met een bootsvaart in het diepste regenwoud naar Manaus, had zich als vaste idee verankert, dat mij niet meer los liet. Rio van Janeiro, horizonte Belo, Cuiaba, Itaituba, Santarem en verder met de boot in de Amazones tot naar Manaus.

De bus was vol. Reeds weinige uren na het vertrek is het mij reeds bewust geworden van het feit dat deze Trip niet absoluut gezegend was. Kort na Belo Horizonte, stond de motor van de bus in brand, nadat wij reeds verschillende keer door een technische rust werden geforceerd. De motor stond nu definitief stil en wij op de weg. Met verklaarde, waarom de prijs voor de reis zo gunstig was uitgevallen. De tijd dat het volgende vervoermiddel werd gevonden, richtten zich discussiegroepen op, die bijna in ruzies uitliepen. Ik kon me terug een zitplaats bekampen, wat geenszins zo eenvoudig was, aangezien de nieuwe bus reeds halfvol was aangekomen. Men zette de reis op betrekkelijk nauwe wegen voort, echter verbazingwekkend goed. Tot Cuiaba, deed zich verder niets, behalve, dat onder de reizigers (onder die ik de enige toerist was) geprotesteerd en ruzie werd gemaakt.

Een gevluchte gevangene die eveneens onder ons was, en waarvan zijn vlucht tijdens de reis door de reizende opgehelderd werd, brachten wij door een kleine omweg,in zijn vaderland, in de gevangenis terug. Eindelijk Cuiaba! De vreugde van het eerste succes van dit deel van mijn reis, weekt snel van mijn gezicht, wanneer men me heeft verklaard, dat de regen een aanzienlijk deel van de weg in richting Itaituba had uitgewist. Zeker niets dagdagelijks, maar ook weer niet zo zelden, zoals men mij later vertelde. Enkel alternatief: Met de bus tot naar Goiania en dan met het vliegtuig naar Santarem. Gezegd en gedaan. In de hoop om nu sneller naar mijn droomdoel de "Amazones" te komen, troste ik mij en besloot de vele foto's, dit ik in de nationale parken van Xingu had kunnen maken, over te slaan.

In Santarem, was de duivel loslaten. Carnaval eens niet voor de toeristen, maar zoals men het temidden van Brazilië, voor het eigen volk viert. Alles zonder glitter en glamour. Een feest voor de armen, maar misschien de gelukkigste van het land. Zeker eveneens een grote bijdrage om aan de zorgen te ontsnappen en tijdelijk in een schijnwereld te sluipen is de cocaplant, speciaal de regenwoudbewoners: Oorspronkelijk was deze plant in heel het Amasonische diepland een bestanddeel tot uitvoering van magische en religieuze gebruiken. Deze substanties die het bewustzijn verandert veroorzaken hallucinaties, en brengen droombeelden en andere waarnemingen naar voor. Hoewel de Indo’s zich steeds meer in de nieuwe samenleving van de Amazones integreren, is het gebruik van de cocaplant nog zeer in gebruik.

Speciaal genezers en Sjamanen, beschikken over een grotere reserve van deze plantaardige materie. De handel bloeit evenals zo goed, als de plant zelf. Voor verschillende Indische landbouwers, is door de stijgende navraag, nu zelf een zeer belangrijke bron van inkomsten geworden. Gekauwd genoten, werken de cocablaadjes, enerzijds aanregent, maar eveneens honger en dorststillend, wat de Indio’s hun care levensmiddelverhoudingen laten vergeten. Bij het volkscarnaval in Amazonië, heersen andere gewoontes. Santarem, de derde grootste stad Amazoniën, aan de monding van de Rio Tapajo’s, was een verblijf waard, maar het doel was Manaus. Aldus steeg mijn aansporing om mijn reis voort te zetten van uur tot uur. De keus aan boten is gering, dan vond ik snel een Hammok, stoomboot. Aanschijnend zouden er zelf dagelijkse afvaartmogelijkheden geven. Zonder te vergeten dat men reeds vooraf een stevige hangmat (Hammok) heeft bezorgt. Op de markten worden zij gunstig aangeboden en zij laten zich nog een vierde van de prijs onderhandelen. Aldus gaat het nog slechts om een aangewezen plaats op de boot te vinden. Het vertrek is voor verschillende bijzonder moeilijk en onder tranen wuiven zij hun familieleden na. Drie dagen en twee nachten, verbracht ik, en natuurlijk de anderen 240 Hamac-vakantieganger op deze stoomboot met twee verdiepingen in Amazonië.

Een Engelsman die in werkelijkheid in Argentinië leeft en zich uit avontuurlijke gronden naar Manaus verloren had, was behalve mijzelf de enige toerist. Voorbij aan vele kleine dorpen, verschillende eenzame huizen en waterbuffels. De bootskeuken boot maaltijden aan, ( in de prijs van de overgang inbegrepen, wat me had verbaasd) het drinkwater was echter wegen de epidemiegevaren een gebrek. Nu moest ik mij mijn liter rantsoen van mijn drinkfles, die ik altijd bij mij had, op drie dagen verdelen.

Er bevond zich echter in het binnenste van mijn rugzak een fles Schnaps ter ontsmetting, die de Engelsman, enkele inlanders en ikzelf 's avonds voor de aankomst tijdens een vriendschappelijke ronde hebben geleerd. Eveneens een middel om zich vrienden te maken. Natuurlijk heb ik hun alle ook enkele van mijn goocheltoeren ten beste gegeven. Uitnodigingen tot Boa Vista (bevindt zich tussen Manaus en Venezuela) waren het gevolg. Kort voor de haven Manaus, passeerden ons nog kleine snellere boten.

Aangekomen in Manaus, de metropool van Amazonië: De eerste beelden van haaien in Manaus hinterlieten me reeds de pregnante indrukken voor mij. Enerzijds werken de havenwerknemers hard om hun families te kunnen voeden, hetgeen op een wijze aan een schilderei van de tijd van de slavernij herinnert, anderzijds is hier de vrijhandelzone, een van de meest interessante winkelcentra Brazilië.

Aan het einde van de haven, leven de armen der armen. In het midden van het gebied der Manáo’s indianen ontwikkelde zich in de loop van de tijd de stad Manaus, een uiterst aangewezen plaats voor het missionaire werk van verschillende orderbroeders, anders zeer afgelegen van de wereldgebeurtenissen. Maar als midden van de vorige eeuw de rubber-“boom” inbrak, veranderde dit alles. Manaus ontwikkelde zich in korte tijd tor centrum des rubberhandel en was plotseling van wereld interesse. Pronk en rijkdom werden in 1990 met de opening van het operahuis bewezen dat 2000 personen kan bevatten. Manaus behoorde in dit tijdperk van zijn hoogtepunt, tot de top van de rijkste landen van de wereld. Er werd zelf vertelt dat de rubber barons hun sigaren met de bankbiljetten aanstaken. Niet minder interessant is dat in de douanehaven, eveneens in de rubbertijd, het douanekantoor, in kleine delen uit Engeland werd vervoerd. Nabij bevinden zich ook  de markthallen, die ster aan de hallen van Parijs herinneren, aangezien deze eveneens tot model voor de bouw hebben gediend. Manaus beschikt over talloze excursiemogelijkheden. Het betreden van de indianenreservaten onderligt in ieder geval in alle Amazone-staaten zeer strenge maatregelen. Als men zo een gebied wil opzoeken, zou zich vroegtijdig om een toelating bij de ambassade bezorgen. Onder de vele stammen, bevinden zich ook nog de jagers, vissers en diegene die van de ruilhandel leven. Het belangrijkste basisvoedingsmiddel van de Indiërs is Manioc. Door de geringe bodemkwaliteit in de Amazones is echter geen boeren mogelijk.

Hoeveel tijd in werkelijkheid voor de residenten, de Indio’s, overblijven, voor de aanplanting van levensmiddelen, hang gedeeltelijk af van de aanvraag naar edel hout voor meubels, want voor de vervaardiging van cellulose eigenen de tropische regenwouden niet. Voor het vertrek, probeer ik nog het sap uit gepreste suikerriet, verafscheid mij van mijn nieuwe vrienden, en laat de mooiste ogenblikken geestelijk nog eens voorbijgaan.

Alvorens wij naar Rio terugkeren, bezoeken wij nog Búzios en Barra. Beide een pracht voor het oog.

Terug in Rio aangekomen, blijven me nog enkele dagen voor het genieten, de nieuwe indrukken te verwerken en om de exotische schoonheden aan de Copacabana na te kijken.

In enkele dagen vertrek ik terug naar Thailand.

Seuqcaj Named